Güncel Kesintiler’in Hikayesi

Güncel Kesintiler’in hikayesi, Türkiye’deki bilgi dağınıklığı problemine takılıp kalmış bir fikrin, gerçek bir ürüne dönüşmesinin hikayesi.

2015 Nisan’ında Güncel Kesintiler’i kurduk. Ama bu kuruluş bir günde olmadı; öncesinde uzun süre deneysel çalışmalar yaptık. Farklı şehirlerdeki elektrik ve su kesintilerini tek bir merkezde toplamak istiyorduk. O dönem kafamızda bir sürü soru vardı: Elektriği ayrı, suyu ayrı mı sunmalıyız? Domain ne olmalı? İnsanlar nasıl arıyor, nasıl buluyor? İsim ararken marka mı kuralım, yoksa jenerik bir kelimenin peşinden mi gidelim?

Bu soruların hepsi havada uçuşurken, 31 Mart 2015’te Türkiye genelinde büyük bir elektrik kesintisi yaşandı. Sabah başlayan kesinti, yanlış hatırlamıyorsak akşama kadar sürdü. O gün, bu projenin gerçek bir ihtiyaç olduğu gerçeğini net biçimde gördük. Kesinti uzadıkça internet üzerindeki arama trafiği ve bilgi açlığı arttı. Biz de fikrin proje ve beta aşamasında kalmasının bir anlamı olmadığına karar verdik: yayına alma zamanı gelmişti.

Jenerik domainler doluydu, biz yeni bir isim yaptık

Yayın kararı verdik ama ikinci problem hemen önümüze düştü: domain.

O dönemde elektrik ve su kesintisiyle ilgili jenerik domainler doluydu. ElektrikKesintisi.com ve Sukesintisi.com gibi jenerik isimler, Türkiye’nin ilk domain yatırımcısı firması olan “nokta domains” elindeydi ve fiyatları çok yüksekti. 2014 civarında yıllık kiralama bedelleri bin TL gibi bir seviyedeydi; o günün şartlarında bu ciddi bir maliyetti.

Biz de başka bir yoldan gittik: internette daha önce hiç kullanılmamış bir kelime grubu oluşturduk ve bunu marka yaptık.

Böylece “Güncel Kesintiler” doğdu.

Bu ifade o tarihe kadar internet ortamında neredeyse hiç yoktu. Bugün bile Google’da, Twitter’da ya da farklı kaynaklarda 2015 öncesine dönük arama yaptığınızda “güncel kesintiler” kelime grubuna denk gelmezsiniz. Biz 2015 Nisan’da beta aşamasındaki sistemi bu isimle yayına aldık ve markamız o gün doğdu.

Asıl problem: Bilgi vardı ama kullanılabilir değildi

Güncel Kesintiler’in varlık nedeni, kesinti bilgisi yoktu problemi değildi. Kesinti bilgisi zaten vardı; belediyeler su kesintilerini yayınlıyordu, enerji dağıtım şirketleri elektrik kesinti planlarını yayınlıyordu. Problem şuydu:

Bilgi dağınıktı, tutarsızdı ve kullanıcı için pratik değildi.

Bazı örnekler çok çarpıcıydı:

• Bazı kurumlarda kesinti bilgisine ulaşmak için kullanıcı adı ve şifre ile giriş yapmak gerekiyordu.
• Bazıları tek bir sayfada, düzensiz bir şekilde her şeyi üst üste veriyordu.
• Bazıları ilçe ve mahalle seçimini o kadar katı hale getiriyordu ki gerçek hayattaki etkilenme haritasını kaçırıyordu.

Özellikle mahalle seç yaklaşımı çoğu zaman kullanıcıyı yanıltıyordu. Çünkü su dağıtımı mahalle mahalle kesilmiyor. A mahallesindeki kesinti komşu B mahallesinin birkaç sokağını da etkileyebiliyor. Belediye duyuruda sadece A mahallesini yazıyor. Kullanıcı B mahallesini seçiyor; kesinti yok sanıyor. Halbuki var.

Bizim yaklaşımımız burada ayrıştı: Kullanıcının gerçeğe daha yakın bir tablo görmesini istedik. A mahallesini görürken, yanında olduğunu bilen kişi “demek ki benim de suyum bundan kesildi” diyebilmeliydi.

Daha da absürt örnekler vardı. O dönem bir enerji dağıtım şirketi kesinti bilgisini Word dosyası olarak yayınlıyordu. Düşünün: telefondan elektrik kesintisi aratıyorsunuz, karşınıza indirmeniz gereken bir Word dosyası çıkıyor. Dosyayı indiriyorsunuz; sayfalarca sokak sokak yazı. Word dosyasını veya Excel dosyasını telefonunuzdan açabilirseniz eğer telefon ekranında gününüzü, ilçenizi, sokağınızı arayıp beni etkiliyor mu sorusuna cevap arıyorsunuz. 2015 şartlarında bile bu deneyim kabul edilebilir değildi.

Kısacası: ortada bir bilgi yığını vardı, ama kullanıcıya hizmet etmiyordu.

Biz ne yaptık? Veriyi yapılandırdık

Güncel Kesintiler’de yaptığımız iş şuydu:

Her bir il ve ilçe için kesinti bilgisini yapılandırılmış, düzenlenmiş ve okunabilir hale getirmek.

Yani kesinti verisini şu tip bir mantığa oturtmak:

• İl, ilçe, mahalle (varsa)
• Kesinti başlangıcı
• Kesinti bitişi
• Etkilenen bölgeler
• Açıklama ve detay

Bunu yapmak kopyala yapıştır ile olmadı. Çünkü her şehir, her dağıtım şirketi, her belediye farklı bir format kullanıyordu.

• Kimisi saati ayrı yazıyordu, kimisi tarihle birleştiriyordu.
• Kimisi gün, ay, yıl veriyordu, kimisi “Perşembe” gibi gün adı yazıyordu.
• Kimisi “ayın 12’si” gibi daha dağınık bir ifade ile yayınlıyordu.

Bu karmaşık yumağın içinden çıkmak kolay değildi. Her kaynak için ayrı ayrı uğraştık. Ama işin kritik tarafı şuydu: Karmaşık olsa da çoğu kaynakta bir düzen vardı. Sistemi bir kez oturttuktan sonra, sonraki işimiz daha çok değişiklikleri takip etmek ve uyarlamak oldu. Kaynaklar format değiştirince, bizim veri modelimize entegre etmek görece daha yönetilebilir hale geldi.

Google’ın sevdiği şey: İlk olmak ve anlamlı veri

Sistem yayınlanır yayınlanmaz Google’dan ilgi görmeye başladık. Bunun iki temel nedeni vardı:

1. İnternette bir ilk oluyorduk: dağınık kesinti verisini tek bir merkezde, düzenli şekilde sunuyorduk.
2. İçerik sadece metin değildi; yapılandırılmış, anlamlı, kullanıcı niyetine uygun bir veri sunuyorduk, en önemlisi ziyaretçinin maksimum fayda almasını sağlıyorduk.

Kullanıcılar da bunu sevdi. Çünkü aradıkları bilgiye gerçekten ulaşabiliyorlardı. Ziyaretçi sayısı günden güne arttı ve Güncel Kesintiler aylık ortalama 1 milyon ile 1,5 milyon ziyaretçi seviyesine ulaşan bir sistem haline geldi.

Beklenmedik bir katkı: Akademiye ve hukuki süreçlere arşiv sağlamak

Güncel Kesintiler’i kurarken hedefimiz kullanıcıya güncel bilgi sunmaktı. Zaman içinde sistemin ikinci bir değeri daha netleşti: arşiv.

Bir noktadan sonra Güncel Kesintiler verileri, birçok tez ve makale için kaynak oluşturmaya başladı. Bazı sitelerde ve bazı üniversitelerin yayınladığı tezlerde, doğrudan bizim verilerimize atıf yapıldığını görüyoruz. Bu konuyla ilgili bizden yardım isteyen akademisyenlere de mail üzerinden destek oluyoruz; veri yapısını, arşiv kapsamını veya belirli dönemlere ilişkin doğrulama ihtiyaçlarını karşılamak için yazıştığımız birçok kıymetli akademisyen var. Bu çalışmalara arşiv mahiyetinde katkı sunmuş olmak ayrıca sevindirici.

Arşivin bir diğer kritik faydası ise daha somut bir ihtiyaçtan geliyor: zarar tespiti ve ispat.

Elektrik kesintisinden zarar gören insanların çoğu zaman geçmişe dönük kanıta ihtiyacı oluyor. Üstelik elektrik dağıtım şirketleri, bu arşiv bilgisini her zaman kullanıcıya açık şekilde sunmuyor. Basit bir senaryo: Geçen hafta buzdolabınızın bir elektrik kesintisi nedeniyle bozulduğunu düşünüyorsunuz. O saatlerde gerçekten kesinti olduğunu ispatlayacak bir veri elinizde yoksa, konu tamamen dağıtım şirketinin kayıtlarına kalabiliyor.

Güncel Kesintiler burada devreye giriyor: geçmişe dönük erişilebilir bir kesinti arşivi sunuyor. Kesinti verilerimizin yıllardır ulaşılabilir şekilde saklanıyor olması, kullanıcı için gerçek bir delil değerine dönüşebiliyor.

Bize maille ulaşıp teşekkür eden veya hiç ulaşmadan doğrudan sistemi kullanan yüzlerce kişinin; Güncel Kesintiler’deki verileri tüketici hakem heyetlerine, mahkemelere ya da doğrudan dağıtım şirketlerine sunarak tazminat aldıklarını biliyoruz. Böyle bir faydayı mümkün kılmak, kullanıcıya son derece pratik karşılığı olan bir web hizmeti sunuyor olmak demek. Bu da bizi ayrıca sevindiriyor.

Rekabet başladı: Kopyalanabilir olan kopyalanır

Bu ölçek doğal olarak rakip doğurur. Kesinti bilgisinin derlenip sunulabildiği görüldü ve benzer siteler 2015’ten itibaren sürekli çıktı. Bu serbest piyasa açısından normal.

Burada küçük ama anlamlı bir detay var: Rakipler yalnızca veri yaklaşımını değil, bizi benzersiz yapan ama aslında çok da iddialı olmayan mütevazi tasarım çizgisini de kopyaladılar. Minimal, kullanıcıyı yormayan ve doğrudan bilgiye götüren arayüzümüzün birebir benzerlerini görmek, yaptığımız işin “çalıştığını” gösteren dolaylı bir işaret oldu.

Ama bu işte kritik olan ilk yapmak veya benzerini yapmak değil; sürekliliği sağlamak.

Çünkü kaynaklar sürekli değişiyor. Belediyenin sitesi değişiyor, dağıtım şirketinin sayfası değişiyor, format değişiyor, erişim yöntemi değişiyor. Bunları takip edecek bir sistem ve bu sistemi ayakta tutacak bir altyapı gerekiyor.

Güncel Kesintiler bize bu uzmanlığı kazandırdı.

Büyük kesintiler ve trafik sınavı: Kaynaklar çökerken biz ayakta kaldık

Bazı dönemlerde İstanbul gibi çok nüfuslu yerlerde saatler hatta günler süren büyük kesintiler yaşandı. Bu anlarda sitemiz çok ciddi bir ziyaretçi akınına uğradı ve zaman zaman cevap veremediğimiz oldu.

Ama uzun vadede önemli bir avantajımız vardı: Büyük kesintilerde kaynak siteler, yani belediyeler ve enerji dağıtım şirketlerinin kendi siteleri, yoğun trafikten hızla çökerken bizim sistemimiz yıllardır çoğunlukla ayakta kaldı. Çünkü mimariyi buna göre kurgulamıştık: kullanıcı bilgiye ihtiyaç duyduğunda, sistemin de orada olması gerekiyordu.

“Güncel Kesintiler” artık bir arama kalıbı oldu

Hikayenin en ilginç taraflarından biri şu: Başta internette hiç yok diye ürettiğimiz kelime grubu zamanla genel kullanıma yerleşti.

Ziyaretçi sayısı artınca en güçlü rakiplerden biri haber siteleri oldu. Zaten hazır trafiği olan haber siteleri, kesinti bilgisinin talep gördüğünü fark edince bu alana girdi. Çoğu zaman içerikleri kopyalayıp kaynak göstermediler ya da dağıtık şekilde sundular. Üstelik SEO oyunlarıyla öne geçebildiler. Böylece bilgi yine karmaşa formatında yayılmaya başladı.

Ama ironik biçimde bu süreç bize bir şey gösterdi: “Güncel Kesintiler” artık Türkiye’de oturmuş bir kelime grubu haline gelmişti.

İnsanlar Google’da şöyle aramalar yapmaya başladı:

• “güncel kesintiler Ankara”
• “güncel kesintiler İstanbul”
• “güncel kesintiler Küçükçekmece”

Haber siteleri bile bu kelimeyi kullanmaya başladı. Çünkü arama davranışı o yöne evrildi. Bu, markamızın karşılık bulduğunu gösteren net bir işaretti ve bizim için ayrı bir onur kaynağıydı. Ekran görüntüsünden de görüleceği üzere “GÜNCEL KESİNTİLER” olarak geçen yerler eski sayfalara yeni sayfaların linklenmesi ile oluşmuş metinlerden oluşuyor, bu 3 sonuç dışında arama sonucu çıkmıyor, bu 3 sonuç da zaten 2026-2024 yılında yazılmış sayfalara bağlantı verdiği için yer alıyor.

1 Nisan 2015 öncesi tarih için “Güncel Kesintiler” kelimelerinin Google arama sonucu

Bugün: 10 yılı aşan bir sistem

Güncel Kesintiler hâlâ yayında. Sadık kullanıcıları ve takipçileri var. Teknolojik altyapıya yatırım devam ediyor. Yıllardır kullanıcılarımızdan mail ile gelen birçok özellik talebi var; zaman zaman bunları eklemeye çalışıyoruz. Bazen yoğunluktan bazı maillere dönemediğimiz veya bazı şehirlerin takibini gözden kaçırdığımız oluyor. Bu noktada kullanıcılarımızdan anlayış bekliyoruz.

Ama temel çizgi değişmedi:

• Dağınık bilgiyi derleyip düzenlemek,
• Kullanıcıya hızlı ve anlaşılır şekilde sunmak,
• Büyük trafik anlarında ayakta kalabilmek,
• Ve bunu sürdürülebilir bir sistem olarak yaşatmak,
• Üstelik yıllar içinde akademiye ve kullanıcıların hukuki, teknik ispat ihtiyaçlarına arşiv desteği verebilmek.

Bu yazı, 10 yılı aşan ve 11. yılını tamamlamak üzere olan Güncel Kesintiler markasının kısa bir hayat hikayesiydi. Bizim için başlangıç noktası bir fikirdi; büyüme noktası bir ülke çapı kesintiydi; kalıcılık noktası ise süreklilikti.